Share this post with Digg

İstikrarlı olursa muhteşem bir kaynak olacak… Efsanevi komplo teorilerini çürütme sitesi Snopes’un reyting sisteminden ilham almış, ihtiyaç duyulan bir “fact-finding” sitesi. 

http://www.dogrulat.com/

Hakkımızda kısmı:

AMAÇ

Doğrulat, politikacıların ve medyanın subjektif olmayan beyanlarının sağlamasını yapmak, sosyal medyada dolaşan bilgilerin gerçeklikle alâkasını tespit etmek ve devlet yetkililerinin yahut politikacıların verdikleri sözlerin tutulup tutulmadığını takip etmek amacıyla hayata geçirilmiş bir projedir.

Türkiye?deki medya sektörünün doğru bilgi sunma konusundaki sıkıntıları yeni ortaya çıkmış bir durum değil, ve mevcut yapıda azalma ibareleri de göstermemekte. Haber döngüsünün hızlanması ve medyanın ideolojikleşmesi üzerine benzer sıkıntıların gözlenmeye başladığı ABD medyasında, haberlerin sağlamasını yapacak bağımsız ?fact-checking? sitelerine ihtiyaç artmış ve bu tür organizasyonlar yaygınlaşmıştır. Böyle bir projenin, Türkiye?deki doğru bilgiye erişim sıkıntısına olumlu yönde bir katkı yapacağı düşüncesindeyiz.

KONULAR

Doğrulat?ta yer alma potansiyeli taşıyan beyan, bilgi ve haberler, her gün yazılı basının ve sosyal medyanın taranması sonucunda toplanırlar. Bahsi geçen içerikler, çoğunlukla politik alana dair olmakla beraber, etki alanına göre sosyal, bilimsel vb. alanlarda içerikler de değerlendirmeye tabi tutulabilir. Yer alma potansiyelini belirleyici nitelikte kimi sorular şu şekilde sıralanabilir:

– Beyan, bilgi veya haber, okuyanın aklına soru işaretleri getiriyor mu?
– Gündemin akışında/uzun vadede tartışılan/tartışılabilecek bir konuya dair mi?
– Beyanın fikir belirtmekten öte bir iddiası/sunduğu verisi var mı? Doğrulanabilir/yalanlanabilir özellikler taşıyor mu, yahut beyanın tutarlılığı kendi içinde/başka zamanlarda yapılmış beyanlarla kıyaslanabilir mi?
– İçerikteki iddianın yanlış bilgi olarak toplumsal hafızada yer edinme olasılığı yüksek mi?
– Beyan, bilgi ve haberin sahibi geniş kitlelere hitap ediyor mu?
– Haber, yapılışı, yazılışı ve yaklaşımı itibariyle genel etik/yapısal sorunlara işaret ediyor mu?

Bu ve benzeri sorulara verilecek olumlu cevaplar, bir içeriğin Doğrulat?ta değerlendirilme olasılığını tayin eder.

DEĞERLENDİRME

Doğrulat, beyan, bilgi ve haberleri politikacılar, medya, sosyal medya ve verilen sözler olmak üzere dört ana kategoride değerlendirir. Bu değerlendirmeler, beyan, bilgi ve haberin niteliğine göre değişiklik gösterebilir. Girdilerin resimlerindeki renkler, içeriğin niteliğine göre ipuçları taşır: Kırmızı negatif, yeşil pozitif notu gösterir, ara tonların açıklaması da aşağıda yapılacaktır.

DOĞRU-YALAN SKALASI: Beyanat tek bir kişi ve kurumdan geldiyse, ve karşılaştırılabileceği objektif veriler, beyanlar vb. mevcut ise bu skalada değerlendirme yapılır. Bu skaladaki notlar şu şekildedir:

Degerlendirme

YETERLİ VERİ YOK: Sahip olunan verilerle hakkında kesin bir yargıya varılamayacak olan konularda yapılmış haberler ve verilmiş beyanlar bu kategoride değerlendirilir. Bu içerikler yalanlamayacağı ve doğrulanamayacağı gibi, esasen var olmaları da çoğu hâlde etik değildir. Bu söylemlerin değerlendirilmesindeki amaç, orta-uzun vadede akılda kalabilecek bilgi kırıntıları/iddia/söylentilerin gerçek bilgi gibi algılanmasının önüne geçmektir.

TUTULDU-TUTULMADI: Politikacıların ya da devlet yetkililerinin verdikleri sözlerin yerine getirip getirilmediğinin değerlendirilmesidir. Bu kategoride, sözlerin doğası gereği genelde başlıkta görüldüğü gibi binary(ikili) değerlendirme yapılır, fakat istisnaî durumlarda ?kısmen tutuldu?notu da kullanılabilir.

NOTSUZ: Bazı girdilerde yukarıdaki notlara rastlanmayabilir. Bu tür girdiler, birden fazla medya kuruluşunun aynı hatayı yaptığı durumlarda, ya da verilen bilginin niteliğinden çok medya etiğinin çiğnenmesi gözlendiğinde daha genel bir değerlendirme niteliğinde yazılır.

 KAYNAKLAR ve DÜZELTMELER

Doğrulat?ta kullanılacak kaynakların en belirleyici niteliği, İngilizce tabir ile ?on the record? olmasıdır. Somut ve ulaşılabilir kaynaklara başvurulur; varlığı, şahitliği vs. teyit edilemeyen, belirsiz kaynaklardan alınan bilgiler kullanılmaz. Gene uzmanların görüşleri esas olarak kabul edilmez, zira her konuda farklı düşünen uzmanların var olabileceği unutulmamalıdır. Kullanılan kaynaklar birincil veri kaynağı özelliği taşımalı, ya da kıyaslanabilir alternatiflere sahip olmalıdır (örn. kanun, tüzük ve yönetmelikler, bilgi toplama yöntemi açıkça belirtilmiş veritabanları, resmî ve bağımsız kurumların raporları, meclis tutanakları vs.)

Hem konu, hem de kaynak seçiminde gösterilen hassasiyete karşın, Doğrulat?ta yer alan içeriğin hatalı olduğu durumlar da olabilir. Bu hâllerde, hatanın/eksikliğin niteliğine göre DÜZELTME, GÜNCELLEME vb. başlıklarla konu en hızlı şekilde açıklığa kavuşturulur.

İLETİŞİM

Doğrulat?a ana sayfada görülen Facebook ve Twitter sayfasından ulaşabilir, info@dogrulat.com adresine e-mail gönderebilirsiniz. Doğrulat?ta değerlendirilmesini istediğiniz haberleri ve beyanları bu kanallara bildirmeniz, sitenin dinamizmi ve menziline mühim bir katkı sunacaktır. Bunun yanı sıra, yayınlanmış girdilerle ilgili itirazlarınız vb. de gene aynı derecede önemli olacaktır.

Her nevi katkınız için şimdiden teşekkür ederiz.

Önerilerinizi alalım:

Ha bir de EFD’ye katkıda bulunmak isterseniz:

%d bloggers like this: